Verstand van Bouwrechtzaken N°20 – Evenredigheid overheidsbesluit – deel II

15 februari, 2022
Jasper de Roo

Toetst de bestuursrechter een overheidsbesluit aan de evenredigheid? En zo ja, hoe vindt die toetst plaats?

Deze vragen heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State beantwoord in de uitspraak van 2 februari 2022, ECLI:NL:RVS:2022:285.

In deel 1 van deze blog schetste ik de casus van drugs in een gehuurde woning en sloot ik af met de uitspraak van de bestuursrechter van de rechtbank, die het besluit van de burgemeester tot sluiting van de woning vernietigde.  

Omvang van het geding in hoger beroep

Ook in hoger beroep is de bevoegdheid van de burgemeester tot sluiting van de woning niet in geschil. In hoger beroep zijn partijen echter verdeeld over de vraag of de rechtbank terecht heeft geoordeeld dat de burgemeester van het Damoclesbeleid had moeten afwijken omdat de sluiting voor de huurder en zijn gezin onevenredige gevolgen zou hebben in verhouding tot de daarmee te dienen doelen.

Maar toetst de bestuursrechter een overheidsbesluit eigenlijk wel aan de evenredigheid? En zo ja, waaraan?

Evenredigheid

De vraag of en zo ja, hoe intensief de bestuursrechter de evenredigheid van een overheidsbesluit toetst, is afhankelijk van veel factoren. Die toets verschilt van geval tot geval. Bij het toetsen aan het evenredigheidsbeginsel gaat de bestuursrechter onderscheid maken tussen de geschiktheid, noodzakelijkheid en evenwichtigheid van het aangevochten overheidsbesluit.

Geschikt, noodzakelijk en evenwichtig

Als daarvoor aanleiding is, toetst de bestuursrechter:

  • (1) of het besluit geschikt is om het doel te bereiken, 
  • (2) of het een noodzakelijke maatregel is of dat met een minder vergaande maatregel kon worden volstaan en 
  • (3) of de maatregel in het concrete geval evenwichtig is. 

Intensiteit toets

De vraag of en zo ja, hoe intensief de bestuursrechter aan het evenredigheidsbeginsel toetst, hangt van veel factoren af en zal van geval tot geval verschillen. De intensiteit van die toets wordt bepaald door de mate van beleidsruimte die de overheid heeft om een besluit te nemen, maar ook door het doel dat het besluit dient en wat het gewicht daarvan is. Verder is van belang of en in welke mate daardoor belangen van betrokken burgers en bedrijven worden geraakt. Naarmate die belangen zwaarder wegen, de nadelige gevolgen van het besluit ernstiger zijn of het besluit inbreuk maakt op de mensenrechten, zal de bestuursrechter intensiever toetsen.

Uitspraak

De Afdeling bestuursrechtspraak oordeelt dat de burgemeester bij de belangenafweging te weinig aandacht heeft besteed aan de belangen van de huurder en zijn (deels minderjarige) kinderen. Uit het besluit blijkt niet dat de burgemeester zich heeft afgevraagd of het gezin na de woningsluiting nog kan terugkeren naar de woning. De burgemeester moet het antwoord op die vraag alsnog betrekken bij zijn nieuwe besluit. Daarbij moet hij opnieuw beoordelen of de gevolgen voor het gezin niet onevenredig zijn in verhouding tot het doel van de woningsluiting. Omdat de woning tot dusverre nog niet gesloten is geweest, zal de burgemeester ook moeten beoordelen of de noodzaak om de woning te sluiten nog steeds aanwezig is.

Wilt u meer weten over het instellen van bezwaar- en beroep, neemt u dan contact op met een van onze bouwrecht specialisten. Met regelmaat publiceren wij nieuwe artikelen over vastgoedrecht op sociale media. Volg ons en blijf op de hoogte!

Jasper de Roo
Vastgoedrecht